Zesay (40) ondersteunt vrouwen bij trauma in het hervinden van regie en het volgen van hun eigen pad.

Zesay draagt een naam die je niet snel vergeet. ‘Zesay’ komt uit een Tibetaans-boeddhistisch verhaal over yogi Milarepa en betekent: ‘zij die de waarheid spreekt’. Een naam die paste bij de vrije levenswijze van haar ouders. Dat ze nu anderen helpt zichzelf te helen, lijkt logisch. Maar de weg daarheen was allesbehalve vanzelfsprekend.

Fotografie ILVA STOELWINDER, tekst LOTTE VAN DER MEIJ

Zesay Plemp van Duiveland woont in Leeuwarden. Haar jeugd was allesbehalve gemiddeld. Met twee oudere broers en een oudere zus was Zesay de jongste van het gezin. Haar ouders keken anders tegen de wereld aan dan gebruikelijk was, in deze tijd al, maar vroeger helemaal. De eerste vier jaar van haar leven woonde Zesay op het Spaanse eiland Menorca. Daar had ze een vrijer leven dan gemiddeld in Nederland.

OP BLOTE VOETEN NAAR FRIESLAND

“Toch besloten mijn ouders weer terug te gaan naar Nederland, en het gezin vestigde zich in Sint Jacobiparochie.” Deze overstap viel haar best zwaar. “Ik kan me nog goed herinneren dat ik op mijn eerste schooldag absoluut geen schoenen aan wilde. Ik was zo gewend aan het lopen op blote voeten. Toen ben ik met mijn moeder tot een compromis gekomen en mocht ik op sloffen”, zegt ze lachend. Al was het typerend voor wie ze is, want Zesay omschrijft zichzelf als rebels.

THUIS VOELEN

“Het was lastig aarden in Friesland, helemaal op schoenen”, grapt ze. “Maar het was natuurlijk vooral een cultuurshock. Gelukkig maakte ik snel vriendinnen en dat zijn ze nog steeds voor mij. Ik leerde mij er wel thuis te voelen. Gezien mijn opvoeding, achtergrond en hoe we in het leven stonden was ik wel anders, maar ik heb dat nooit als vervelend ervaren. Ik heb geleerd dat jouw pad van jou is en mijn pad van mij. Zoals ze in het Engels zeggen en daar herken ik mij volledig in: ‘It’s in the eyes of the beholder’. Schoonheid is subjectief; wat de één mooi vindt, hoeft een ander niet mooi te vinden.” Deze spreuk is afgeleid van het denkbeeld van Plato en de Schotse filosoof David Hume.

NIET MEER KUNNEN VOELEN

Zesay gaat na school aan de slag als hulpverlener in de reguliere zorg. Ze werkt met verschillende doelgroepen: van jeugdhulp, tot blijf-van-mijn-lijfhuis en jonge ouders. ”Ik rolde erin, het is niet dat ik per se voor deze groepen koos. Ik ontdekte dat ik van waarde kon zijn. Ik kon iets bijdragen en mocht een stukje meelopen in hun levens. In haar persoonlijke leven krijgt Zesay ook te maken met verdrietige dingen. Zo verliest ze haar vader en later haar broer bij een auto-ongeluk. Dit zorgt ervoor dat ze het lastig vindt om haar emoties te voelen en daardoor blijven rouw en verdriet vastzitten in haar lichaam.

Vanaf haar zestiende kampt ze, in verschillende fases van haar leven, met paniek- en angstaanvallen. “Het niet aanwezig zijn in mijn lichaam, het niet kunnen voelen, zorgde ervoor dat ik een wandelend hoofd was. School, werken en altijd maar bezig blijven waren mijn overlevingsstrategie.”

LEREN LUISTEREN

“Het kantelpunt voor mij was toen mijn moeder overleed. Ik was 26 jaar en daarmee was mijn basis compleet weggevallen. Ik werd steeds onrustiger, mijn lichaam probeerde mij iets duidelijk te maken, maar ik luisterde niet. Tot ik niet meer kon, ik werd gedwongen te luisteren en bezocht een haptonoom. Wat een lifesaver is die vrouw voor mij geweest. Zij bracht de connectie tussen hoofd en lichaam weer terug.”

VOOR MIJZELF BEGINNEN

“Ook hielp yoga mij hiermee. Vanuit huis ben ik wel opgegroeid met yoga en besloot de yogaopleiding te volgen. Niet om les te geven, maar voor mijzelf. Daarnaast verdiepte ik mij in Ayurveda.” Dit staat voor ‘wetenschap van het leven’ en is een praktische gezondheidsleer uit India. “Ik kwam in aanraking met het lichaamsgericht werken vanuit de theorie van Reich en Lowen, de karakterstructuren waarmee ik nu werk. Tijdens dit proces, waarin ik persoonlijk veranderde, durfde ik mijzelf steeds meer toe te laten om in vrijheid te leven, en te zijn wie ik ben met mijn tekortkomingen. Daardoor liep ik vast op mijn werk. In de hulpverlening zijn we vooral cognitief bezig en niet met het lijf. Ik miste deze aanpak en besloot, hoe spannend ik het ook vond, om voor mijzelf te gaan beginnen. Eerst naast mijn werk, nu sinds twee jaar helemaal als zelfstandige. “

“Dat is een grote stap, ik ben alleen en heb geen vangnet.” Toch bleek het de juiste keuze, want in haar eigen praktijk komt alles wat ze geleerd en doorleefd heeft samen.

PRAKTIJK EN VISIE

Veel cliënten weten haar te vinden. Zesay werkt vanuit een gezamenlijk kantorenpand in haar eigen kamer, die sfeervol is aangekleed met planten, lampjes en mooie spreuken. Hier hangen Good vibes. Belangrijk, want in deze ruimte creëert ze een veilige omgeving waar ze haar cliënten leert weer vrij te bewegen.

“Ik lees lichamen”, legt ze uit. “Ik zie letterlijk of iemand scheef loopt, zich groter maakt, of bijvoorbeeld de blik in iemands ogen. Traumatische klachten ontstaan niet door de gebeurtenis zelf, maar doordat het lichaam de opgelopen spanning tijdens die gebeurtenis niet heeft kunnen loslaten. Deze spanning blijft vastzitten in het zenuwstelsel en kan leiden tot klachten zoals angst, depressie of lichamelijke symptomen. Trauma is eigenlijk een onafgemaakte lichamelijke reactie. Door weer te leren voelen en het lichaam te ondersteunen, bijvoorbeeld met aanraking, kan deze reactie alsnog worden afgerond en kan het zenuwstelsel tot rust komen.”

“Aanraking speelt hierbij een belangrijke rol in het herstellen van een gevoel van veiligheid. Als je boosheid direct toelaat en voelt wat er in jouw lijf gebeurt, dan geef je het aandacht en is het na 60-90 seconden verdwenen. Dat zou zoveel beter zijn voor je lijf”, zegt ze. “En daarna even schudden. Dat doen beestjes in de natuur ook. Na een aanval of schrikreactie, even heen en weer, en klaar”, schudt ze lachend. “Deze visie vormt de basis van hoe ik werk met cliënten in mijn praktijk.”

EIGENWIJZE WERKWIJZE

“Ik geloof er echt in dat mensen zich vrijer kunnen bewegen. Ik help vooral vrouwen en meiden. Gewoon omdat het voor mij prettig werkt, in mijn sessies werk ik met aanraking. Hoe zo’n sessie eruitziet? Dat wisselt. Niets is hetzelfde. Geen mens is hetzelfde. Wel beginnen we altijd met een half uur wandelen. Even ontspannen met elkaar in verbinding komen.”

“De eerste keer komt iemand bij mij binnen en dan lees ik het lijf, ik hoor de hulpvraag. Dan zet ik al mijn kennis en ervaring in waarvan ik denk dat het die persoon kan helpen op dat moment. Het is maatwerk. Dat kan zijn met een systeemopstelling, oefeningen in ontlading en in het ervaren wat er in het lichaam afspeelt aan signalen.“

“Eigenlijk leer ik ze opnieuw te luisteren naar wat het lichaam je vertelt. Grenzen te voelen, verbinding en steun te kunnen ervaren en daarin in contact kunnen blijven met jezelf. Ook werk ik met oefeningen vanuit kickbokstherapie. Vooral hierin wil ik dat vrouwen de ervaring en het gevoel van geen regie hebben weer terugkrijgen. Op die manier hebben mijn sessies een helende werking. Helen betekent voor mij veilig jezelf zijn met al je kwetsbaarheid en onvolkomenheden.”

EEN INDRUKWEKKEND VOORBEELD

“Zo was er een meisje van achttien die oververmoeid, overprikkeld was, ze kon geen geluid meer verdragen en niet meer naar school. Haar ouders stuurden een noodkreet. Na anderhalve maand, waarin ik haar hielp haar zenuwstelsel te ontladen, kreeg ik een mail van haar ouders waarin stond dat ze hun dochter weer terug hadden. Ze ging weer naar school en weer op stap. Kijk, daar doe ik het voor.”

IN BEWEGING BLIJVEN

Zesay voelt zelf ook dat ze steeds meer op haar plek is. “Ik voel me vrijer, dichter bij mezelf en ik leer nog steeds. Vooral om hulp te vragen, dat ik de mensen om mij heen kan vertrouwen en niet alles alleen hoef te doen.” Ze houdt van kickboksen, maar past ook yin-yoga toe. “Ik leer zachter te zijn voor mezelf. Ook dát is kracht. Zesay straalt rust en diepe tevredenheid uit, wanneer ze praat. Haar ogen glunderen. Zesays werk is geen vaste methode. Het is een ontmoeting — tussen hoofd en lijf, tussen voelen en helen, tussen mensen. Altijd precies zoals ze zijn.”

Wie is Zesay?

Zesay Plemp van Duiveland (40) helpt vrouwen met traumaklachten weer regie te voelen in hun lijf en leven. In haar praktijk in Leeuwarden werkt ze met aanraking, beweging en lichaamsbewustzijn. Haar aanpak is intuïtief en altijd op maat: “Heling is veilig jezelf kunnen zijn – precies zoals je bent.”